Bạn học Photoshop trên máy nào? Phím tắt và hướng dẫn sẽ hiển thị đúng theo lựa chọn của bạn.

Lộ trình › Layer – trái tim của Photoshop › Bài 11/158

Layer cơ bản & cách tổ chức

Layer là những tấm kính trong suốt xếp chồng lên nhau – học cách tạo, sắp xếp, nhóm, khóa và đặt tên để file tranh game luôn gọn gàng.

Nhập môn 25 phút Hướng dẫn cho Windows · đổi sang macOS

Photoshop hiển thị tiếng Anh. Từ có gạch chân chấm là thuật ngữ trên giao diện — chạm để xem nghĩa, hoặc tra Từ điển Anh–Việt.

Minh họa

Layer là gì?

Hãy tưởng tượng bạn vẽ trên nhiều tấm kính trong suốt xếp chồng lên nhau. Tấm dưới cùng là màu nền, tấm tiếp theo là nét phác, tấm trên nữa là nét line… Nhìn từ trên xuống, bạn thấy một bức tranh hoàn chỉnh. Nhưng vì mỗi phần nằm trên một tấm riêng, bạn có thể xóa, tô lại hay di chuyển một phần mà không làm hỏng các phần khác. Đó chính là layer (lớp).

Chỗ nào trên layer chưa vẽ gì sẽ hiển thị ô caro xám trắng – nghĩa là trong suốt, bạn nhìn xuyên qua được xuống layer bên dưới.

Bảng Layers: layer trên cùng che layer bên dưới, biểu tượng con mắt để ẩn/hiện
Bảng Layers: layer trên cùng che layer bên dưới, biểu tượng con mắt để ẩn/hiện

Bảng Layers

Mở bảng Layers bằng WindowCửa sổ›LayersBảng Lớp hoặc phím F7. Những thứ bạn cần biết:

  • Con mắt bên trái: ẩn/hiện layer.
  • Thumbnail (ảnh thu nhỏ) và tên layer: nhấp đúp vào tên để đổi tên.
  • Các nút ở đáy bảng: tạo layer mới, tạo group, thêm mask, thêm adjustment layer, xóa layer.
  • Layer đang chọn được tô sáng – mọi thao tác vẽ chỉ tác động lên layer đang chọn.

Các thao tác cơ bản

Tạo, nhân bản, xóa

  • Tạo layer mới (có hộp thoại đặt tên): Ctrl+Shift+N. Tạo nhanh không hỏi: Ctrl+Shift+Alt+N.
  • Nhân bản layer (hoặc vùng chọn thành layer mới): Ctrl+J.
  • Xóa layer: chọn layer rồi kéo vào thùng rác hoặc bấm Backspace khi đang dùng Move Tool (Công cụ Di chuyển) và không có vùng chọn.

Sắp xếp thứ tự

Layer nằm trên sẽ che layer nằm dưới. Bạn có thể kéo thả trong bảng, hoặc dùng phím tắt:

  • Ctrl + phím ]: đưa layer lên một bậc; Ctrl + phím [: đưa xuống một bậc.
  • Thêm Shift để đưa thẳng lên trên cùng hoặc xuống dưới cùng.

Group, khóa, đặt tên, gắn màu

  • Group (thư mục): chọn nhiều layer (giữ Ctrl rồi nhấp) và bấm Ctrl+G. Bỏ group: Ctrl+Shift+G.
  • Khóa: các biểu tượng ổ khóa ở đầu bảng cho phép khóa pixel trong suốt (chỉ tô được lên chỗ đã có màu), khóa pixel, khóa vị trí hoặc khóa tất cả. Phím / bật/tắt nhanh khóa pixel trong suốt cho layer đang chọn.
  • Đặt tên: nhấp đúp vào tên layer. Đừng để “Layer 1, Layer 2, Layer 37”!
  • Color label: nhấp chuột phải vào con mắt, chọn màu (Red, Orange, Yellow…) để phân loại bằng mắt, ví dụ nhân vật màu đỏ, nền màu xanh.

Gộp layer

  • Ctrl+E: gộp layer đang chọn xuống layer ngay dưới (hoặc gộp các layer đang chọn).
  • Ctrl+Shift+Alt+E (Stamp Visible): tạo một layer MỚI chứa bản gộp của mọi thứ đang hiển thị, trong khi vẫn giữ nguyên các layer gốc. Rất hữu ích khi muốn chỉnh tổng thể mà không mất khả năng sửa.
Mẹo: Giữ Alt và nhấp vào con mắt của một layer để chỉ hiện riêng layer đó – nhấp lại lần nữa để hiện tất cả trở lại.

Tổ chức layer cho tranh game

Họa sĩ game thường tổ chức một nhân vật hay một vật phẩm theo cấu trúc từ dưới lên như sau:

LayerVai trò
fxHiệu ứng: tia sáng, hạt bụi, glow
lightVùng sáng, highlight (thường ở mode Screen/Add)
shadeBóng đổ, vùng tối (thường ở mode Multiply (Nhân (làm tối)))
lineNét viền sạch (lineart)
flatMảng màu phẳng, mỗi phần một màu
sketchNét phác, hạ Opacity (Độ mờ đục) khoảng 20–30% và ẩn khi xong

Tùy phong cách, line có thể nằm trên cùng. Quan trọng là bạn luôn biết mình đang vẽ trên layer nào.

Lỗi hay gặp: Vẽ tất cả lên layer Background hoặc một layer duy nhất. Khi muốn đổi màu áo, bạn phải tô lại cả nét line và bóng đổ. Hãy tạo layer mới cho mỗi giai đoạn trước khi đặt bút.

Thực hành: dựng cấu trúc layer chuẩn

  1. Tạo file mới Ctrl+N kích thước 1500 × 1500 px.
  2. Bấm Ctrl+Shift+N, đặt tên sketch, phác nhanh một bình thuốc (potion) bằng Brush (Cọ vẽ) B. Hạ Opacity xuống khoảng 25%.
  3. Tạo layer flat bên trên, tô mảng màu phẳng cho thân bình, nút chai và chất lỏng.
  4. Tạo lần lượt các layer line, shade, light, fx và vẽ vào từng layer.
  5. Chọn tất cả layer của bình (nhấp layer đầu, giữ Shift nhấp layer cuối), bấm Ctrl+G và đặt tên group là potion.
  6. Gắn color label màu tím cho group, khóa hoàn toàn layer sketch bằng biểu tượng ổ khóa (Lock all) ở đầu bảng Layers.
  7. Lưu file dạng PSD: Ctrl+Shift+S.

Mẹo & trick học nhanh

Chọn layer bằng cách nhấp vào tranh

Với Move Tool V, giữ Ctrl và nhấp vào một nét trên tranh để chọn ngay layer chứa nét đó. Nhấp chuột phải để xem danh sách các layer tại điểm đó.

Stamp Visible thay vì Flatten

Đừng dùng Flatten Image khi còn đang vẽ. Hãy dùng Ctrl+Shift+Alt+E để có một bản gộp riêng ở trên cùng, các layer gốc vẫn còn nguyên.

Lock Transparent Pixels

Bật khóa pixel trong suốt trên layer flat, bạn có thể tô đè màu mới mà không lem ra ngoài hình. Phím tắt bật/tắt là phím /.

Đặt tên ngay khi tạo

Dùng Ctrl+Shift+N thay vì nút dấu cộng để hộp thoại hiện ra, gõ tên luôn. Mất 2 giây nhưng tiết kiệm hàng giờ tìm layer về sau.

Kiểm tra nhanh

1 Vùng hiển thị ô caro xám trắng trên một layer có nghĩa là gì?
2 Phím tắt nào nhân bản layer đang chọn?
3 Ctrl+Shift+Alt+E (Stamp Visible) làm gì?
4 Trong cấu trúc tranh game, nên đặt layer bóng đổ (shade) ở đâu?
5 Muốn đưa layer đang chọn lên trên cùng của bảng Layers, dùng tổ hợp nào?

Bài tập: Vật phẩm game với cấu trúc layer chuẩn

Làm trong Photoshop rồi nộp file. Máy chấm kiểm tra các yêu cầu kỹ thuật và chỉ cách sửa từng lỗi; giáo viên chấm thêm phần thẩm mỹ.

Làm bài tập